Hà Nội: Từ dấu mốc tăng trưởng hai con số đến khát vọng bứt phá

 
GRDP quý III-2026 tăng 10,02% - lần đầu tiên trong năm kinh tế Hà Nội chạm ngưỡng tăng trưởng hai con số. Đó không chỉ là một con số đáng chú ý trong bức tranh kinh tế chín tháng, mà còn là tín hiệu về khả năng huy động nguồn lực, sức bật của thị trường và quyết tâm đổi mới phương thức điều hành. Từ dấu mốc này, câu hỏi lớn đặt ra cho Thủ đô không chỉ là tăng trưởng nhanh đến đâu, mà là làm thế nào để duy trì nhịp tăng trưởng cao trên nền tảng năng suất, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, kết quả quý III cho thấy đà phục hồi và tăng trưởng của Thủ đô đang được củng cố. Khu vực dịch vụ tiếp tục giữ vai trò trụ đỡ, tăng 9,14%, đóng góp 6,15 điểm phần trăm vào tăng trưởng chung; công nghiệp - xây dựng tăng 8,80%, đóng góp 1,81 điểm phần trăm; nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,54%. Cơ cấu ấy phản ánh đặc trưng của một trung tâm dịch vụ lớn, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng các ngành có giá trị gia tăng cao.

Những con số về nguồn lực cho thấy nền tảng tài chính và đầu tư tiếp tục được tăng cường. Thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt 567,6 nghìn tỷ đồng, bằng 87,3% dự toán năm. Thu từ doanh nghiệp ngoài nhà nước đạt 134 nghìn tỷ đồng, tăng 29,9%; thu từ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đạt 34,3 nghìn tỷ đồng, tăng 33,9%. Đây là tín hiệu tích cực từ khu vực sản xuất, kinh doanh và khả năng đóng góp của doanh nghiệp đối với nền kinh tế Thành phố.

Đầu tư công giữ vai trò dẫn dắt, khơi thông các nguồn lực xã hội. Đến tháng 9-2026, giải ngân đạt 107,8 nghìn tỷ đồng, tăng 81,2% so với cùng kỳ, đạt 63,1% kế hoạch năm. Các dự án giao thông trọng điểm như Vành đai 1, Vành đai 2,5, Vành đai 3,5, Vành đai 4 và các cầu Trần Hưng Đạo, Hồng Hà, Mễ Sở được thúc đẩy; công tác khoan hầm tuyến đường sắt đô thị Nhổn – ga Hà Nội đã hoàn thành. Mỗi công trình được tháo gỡ điểm nghẽn không chỉ góp phần kích thích tổng cầu trước mắt mà còn mở thêm không gian phát triển lâu dài.

Sức sống của khu vực doanh nghiệp và thị trường cũng thể hiện khá rõ: Chín tháng có 25,6 nghìn doanh nghiệp thành lập mới với 499,9 nghìn tỷ đồng vốn đăng ký. Hà Nội đón hơn 27,5 triệu lượt khách du lịch, trong đó 6,67 triệu lượt khách quốc tế; doanh thu du lịch ước đạt 113,2 nghìn tỷ đồng. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 64,845 tỷ USD, tăng 30,3%. Những dòng khách, dòng hàng và dòng vốn ấy đang tạo nên nhịp chuyển động sôi động của kinh tế đô thị.

Tuy nhiên, tăng trưởng hai con số trong một quý không đồng nghĩa với việc mục tiêu tăng trưởng hai con số của cả năm hay toàn giai đoạn đã được bảo đảm. Áp lực hạ tầng, ùn tắc, ô nhiễm, ngập úng, chi phí đất đai, năng lượng và khoảng cách từ nghiên cứu đến thương mại hóa công nghệ vẫn là những thách thức cần được giải quyết. Chính vì vậy, càng có kết quả tích cực, Hà Nội càng phải nhìn thẳng vào những nút thắt có thể kìm hãm sức bật trong tương lai.

Mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn 2026-2030 đòi hỏi một cách tiếp cận khác: Không chỉ mở rộng đầu tư và không gian đô thị, mà phải nâng năng suất, hiệu quả sử dụng nguồn lực và năng lực cạnh tranh. Hà Nội cần phát huy đồng thời năm nhóm động lực: Tái thiết đô thị gắn với giao thông công cộng; huy động nguồn lực tài chính chiến lược; phát triển đổi mới sáng tạo và kinh tế số; thu hút đầu tư, phát triển khu vực tư nhân; và đào tạo, thu hút nhân lực chất lượng cao.

Trước hết, phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) phải được nhìn nhận như một phương thức tổ chức lại không gian sống và không gian kinh tế, chứ không đơn thuần là phát triển bất động sản quanh các nhà ga. Quy hoạch giao thông phải gắn với nhà ở, việc làm, trường học, y tế, cây xanh và hạ tầng môi trường. Khai thác giá trị gia tăng từ đất đai cần đi đôi với cơ chế minh bạch, chống đầu cơ và tái đầu tư cho hạ tầng phục vụ cộng đồng.

Cùng với đó, cần đổi mới tư duy huy động và sử dụng vốn. Hợp tác công – tư, trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu xanh và các công cụ tài chính hỗn hợp có thể tạo thêm nguồn lực, nhưng phải được quản trị chặt chẽ về chi phí vốn, tiến độ và rủi ro tài khóa. Điều quan trọng không phải chỉ là giải ngân được bao nhiêu tiền, mà là bao nhiêu công trình hoàn thành, bao nhiêu năng lực sản xuất và dịch vụ mới thực sự được đưa vào sử dụng.

Lợi thế khác biệt của Hà Nội nằm ở mạng lưới đại học, viện nghiên cứu, đội ngũ chuyên gia và thị trường lớn. Lợi thế ấy phải được chuyển thành sản phẩm, doanh nghiệp và giá trị kinh tế. Thành phố cần thúc đẩy đặt hàng công nghệ, mua sắm công đổi mới sáng tạo, vốn mồi, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ tài chính và bán dẫn. Khi bài toán của đô thị trở thành đơn đặt hàng cho nhà khoa học và doanh nghiệp, đổi mới sáng tạo mới thực sự trở thành động lực tăng trưởng.

Phát triển khu vực tư nhân phải gắn với cải thiện thực chất môi trường đầu tư, rút ngắn thủ tục và mở cơ hội tham gia các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao. Đồng thời, đào tạo nhân lực cho công nghệ, tài chính, logistics, du lịch và dịch vụ chất lượng cao cần song hành với chính sách nhà ở, y tế, giáo dục và môi trường sống đủ sức thu hút, giữ chân nhân tài.

Một Thủ đô hiện đại không nhất thiết phải tập trung mọi công đoạn sản xuất trong địa giới hành chính. Hà Nội có thể phát huy vai trò trung tâm nghiên cứu - phát triển, thiết kế, tài chính, dữ liệu, quản trị chuỗi cung ứng và dịch vụ chất lượng cao; các địa phương trong vùng đảm nhận các khâu sản xuất, logistics phù hợp với lợi thế của mình. Các hành lang liên kết Hà Nội - Bắc Ninh - Hải Phòng - Quảng Ninh, Hà Nội - Phú Thọ và Hà Nội - Thái Nguyên cần được kết nối bằng hạ tầng, quy hoạch và dữ liệu chung. Hòa Lạc cần phát huy vai trò cực khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, gắn nghiên cứu với các trung tâm sản xuất công nghệ cao trong vùng.

Tư duy liên kết vùng không làm giảm vai trò của Hà Nội; ngược lại, giúp Thủ đô tập trung vào những khâu tạo giá trị cao nhất, giảm áp lực lên đất đai, giao thông và môi trường, đồng thời lan tỏa cơ hội phát triển tới các địa phương lân cận. Đó là cách khẳng định vai trò đầu tàu bằng năng lực kết nối và dẫn dắt, thay vì chỉ bằng quy mô của riêng mình.

Hệ thống cơ chế, chính sách đặc thù theo Luật Thủ đô là cơ hội quan trọng để Hà Nội chủ động hơn trong phát triển. Nhưng thể chế chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành tiến độ dự án, hiệu quả đầu tư, chất lượng dịch vụ công và sự thuận lợi của người dân, doanh nghiệp. Thành phố cần kiên trì nguyên tắc “Một việc - Một đầu mối - Một dữ liệu - Một kết quả”, phân định rõ trách nhiệm, tăng phối hợp liên ngành và đánh giá cán bộ bằng kết quả đầu ra thay vì chỉ bằng quy trình xử lý.

Trong hành trình đó, giải quyết năm điểm nghẽn lớn - ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, ngập úng đô thị, trật tự xây dựng và quản lý đất đai, an toàn thực phẩm - vừa là nhiệm vụ cấp thiết, vừa là điều kiện để tăng trưởng có chất lượng. Một nền kinh tế mạnh không thể tách rời một đô thị vận hành hiệu quả, môi trường sống an toàn và niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp, người dân.

Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, Hà Nội có thêm cơ sở để tin tưởng vào triển vọng phát triển, nhưng cũng nhận thức rõ trách nhiệm đi đầu trước cả nước. Dấu mốc tăng trưởng 10,02% của quý III-2026 cần được tiếp nối bằng những chuyển biến bền bỉ trong năng suất, hạ tầng, thể chế và chất lượng sống. Khát vọng tăng trưởng hai con số chỉ thật sự có ý nghĩa khi được hiện thực hóa bằng một Thủ đô thịnh vượng hơn, văn minh hơn, đáng sống hơn - một Hà Nội không chỉ phát triển cho mình, mà còn tạo động lực lan tỏa cho cả vùng và cả nước.